OPEN NAVIGATIE
SLUIT NAVIGATIE
NL / FR / EN



reportage Perth (c) MultiMediaMakers
Out of Context - for Pina @ VRT Journaal (12.01.2010)
Out of Context - for Pina (© Kamiel De Meester)
Out of Context - for Pina @ EXQI Journaal (14.01.2010)

Alain Platel 
O U T   O F   C O N T E X T  -   F O R   P I N A

In Out Of Context zoekt regisseur Alain Platel verder naar een bewegingstaal die verbonden is met het onbewuste, het willekeurige, het ongecontroleerde. Het bewegingsmateriaal bestrijkt het hele gamma van dyskinesie en dystonie, of in mensentaal: van spasmen, stuipen, tics. Van de kleinste bewegingen met de mond, klappen met de tanden, uitsteken van de tong, met de ogen knipperen, fronsen, over grimassen, bewegingen met de vingers alsof iemand denkbeeldig piano speelt, korte rukjes met de ledematen, romp, bekken of hoofd en schokkerige bewegingen van buik en middenrif tot dronkemansgang, omvallen, en een uitgelezen selectie 'silly walks'. Kleine tics en grote uithalen wisselen vliegensvlug af. Rusteloos en nerveus. Platel heeft zich lang verzet tegen de benaming 'choreograaf' maar komt er langs een andere weg toch bij uit. 'Chorea' is immers een medische term die verwijst naar aantastingen van het zenuwstelsel. Schokkerige bewegingen en gebrekkige coördinatie zijn er de symptomen van.
Alain Platel doet daarvoor een beroep op virtuoze dansers. Want hij is niet zozeer geïnteresseerd in het onbewuste an sich als wel in de spanning tussen het arsenaal aan ongecontroleerde bewegingen en klassieke bouwstenen van choreografie zoals het synchroon (in dezelfde tijd) uitvoeren van bewegingen. In die 'entre-deux', dat spanningsveld tussen onbewust en superbewust, opent zich een ruimte die niet alleen de regisseur interesseert, maar ook en vooral de dansers waar hij nu toch al een tijdje mee werkt.
 
Het lijkt wel alsof Platel met de jaren steeds verder doordringt in het menselijk wezen. Vroeger speelde hij met zijn gemengde cast vaak sociale en culturele verschillen uit in een mix van 'hoge' en 'lage' cultuur (Bach én Prince). Die buitenste schillen is hij doorgetrokken, om vervolgens onder het vel te kruipen. Dat gebeurde vanaf vsprs (2006) en zette zich consequent door in pitié! (2008), beide in samenwerking met componist Fabrizio Cassol (en reken er gerust Nine Finger (2007) met Benjamin Verdonck en Fumiyo Ikeda bij). Maar ook in vroeger werk waren er al kiemen van aanwezig. Het syndroom van Gilles de la Tourette, een complex van verbale en fysieke tics, lag bijvoorbeeld aan de basis van bewegingsmateriaal in La Tristeza Complice (1995).
Uiteindelijk grijpt Platel hiermee terug naar zijn verleden als orthopedagoog. Hij werkte met motorisch en meervoudig gehandicapte kinderen in het Medisch Pedagogisch Instituut in Landegem. Het was daar dat hij de schoonheid ontdekte van het misvormde, de emotionele kracht van het mismaakte.
 
Ook al zijn er lijnen te trekken van continuïteit in de bewegingstaal, de titel Out of Context roept ook de verwachting op van 'anders'. Wat is er anders? Out of Context heette aanvankelijk zo omdat het niet vertrekt van een vooraf vastliggend muziekstuk, zoals het geval was met vsprs, gebaseerd op Vespro de la Beata Vergine van Claudio Monteverdi, of pitié!, een bewerking van de Mattheuspassie van Bach. De muziek voor Out of Context is het wrakhout geworden van een paar eeuwen, aangespoeld als resten menselijke beschaving. De menselijke stem staat centraal in pogingen om tot (re)constructie en communicatie. De micro is er het verlengde van. Af en toe komen we niet verder dan wat gefluister, geneurie, gebrul.
 
In vsprs vond religieuze extase een equivalent in fysieke extase met als hoogtepunt de schokkerige choreografie op het 'Magnificat' uit de Mariavespers. In pitié! stond het lijden centraal, en de (on)mogelijkheid om dat te delen met anderen. De vraag die de ploeg voor Out of Context bezighield: kan je bewegingsmateriaal dat zo verbonden is aan 'pijn' en 'gebrek' en 'gemis' inzetten voor iets anders. Een documentaire over pianist Glenn Gould zette de ploeg op weg naar een vreugdevoller gegeven.
 
Out of Context situeert zich in een mentale ruimte. Geleidelijk aan werd het 'a trip down memory lane'. Een duik in de krochten van het menselijk bestaan: op zoek naar de wortels van kindheid en prehistorie. Naar iets tussen mens en dier, naar een soort harmonie die voorbij gaat (of vooraf gaat, al naargelang) aan de dualiteit tussen mooi en lelijk, goed en kwaad, ik en gij, individu en gemeenschap. Op zoek naar een toestand waarin alles vloeibaar wordt. In die zin is Out of Context een soort ritueel, een bijeenkomst waarin mensen op zoek naar een essentie die ze niet vinden, maar ondertussen maken ze iets mee wat ze niet gezocht hebben maar wat wel de moeite waard is.

 
Hildegard De Vuyst, dramaturg (Januari 2010)